بررسی نقش ارگونومی در طراحی آشپزخانه های مدرن کاربری مسکونی (۲)

ضعیفمتوسطنسبتا خوبخوبعالی ( تعداد امتیاز ثبت شده : 5 ) Loading...

قسمت اول

محل ظرفشویی آشپزخانه:

تصویر پایین صفحه فواصل مورد نیاز در مجاورت محوطه ظرف شویی را نشان می دهد. حداقل فاصله پیشنهادی جهت پر و خالی کردن ماشین ظرف شویی ۱/۶ ۱۰ سانتی متر است .

که این فاصله با ابعاد بدن فرد – سکوی بیرون آمده ی پیشخان ودر باز شده ی ماشین ظرفشویی هماهنگی دارد. برای ایجاد محدوده حرکت و ارتباطات باید ۷۶/۲ سانتی متر به اندازه قبلی اضافه شود.

تصویر پایین صفحه نمای جانبی همین محدوده کاری را نشان می دهد.

ارتفاع پیشنهادی پیشخان ۹۱/۴-۸۸/۹ سانتی متر است. اگر بالای ظرفشویی پنجره ای تعبیه نشده و قرار است به جای آن قفسه دیواری نصب شود ارتفاع روی پیشخان تا لبه پایین قفسه دیواری نباید از ۵۵/۹ سانتی مترکمتر باشد.(پانزو رز لنیک ۱۳۷۷٫: ۱۵۲)

ارگونومی در طراحی آشپزخانه

ارگونومی در طراحی آشپزخانهارگونومی در طراحی آشپزخانه

پیشخان و کابینت ثابت:

تصاویر پایین صفحه شماری از فواصل افقی لازم در یک آشپزخانه را نشان می دهد. تصویر ۶ فواصل بین دو پیشخان را نشان می دهد که بر روی کابینت های ظروف قرار گرفته اند.

برای اینکه فاصله بین کابینت ها و بدن انسان متناسب باشد و کشوی بیرون آمده یا در باز شده به داخل محدوده حرکت و ارتباطات با حداکثر پهنای بدن افراد درشت اندامی هماهنگ باشد.

حداثر فاصله (۱۶۷-۱۵۲/۴ سانتی متر)لازم است. ولی وقتی یک محدوده ی حرکتی و ارتباطی کامل مورد نظر نباشد حداقل فاصله بین کابینت ها (۱۲۱/۹ سانتی متر) پیشنهاد می شود(اندازه ناروی تصویر).

تصویر وسط نیز فاصله پیشنهادی بین لبه جلویی کابینت و نزدیک ترین مانع فیزیکی را نشان می دهد که (۱۲۱/۹ سانتی متر) است. تصویر ۷ صفحه فواصل عمودی لازم را مورد بررسی قرار می دهد.

ارتفاع قفسه ای که به صورت خطوط مقطع نشان داده شده است در محدوده دسترسی کابینت های بالایی قرار دارد که موجب بیرون آمدن کشوها می شود.

ارتفاع قفسه ای که بصورت خط پیوسته است اگرچه اندکی بیشتر است ولی با این حال در محدوده دسترسی افراد قرار دارد چرا که کابینت زیزرین مانع دسترسی فرد نمی شود. جهت نصب اینگونه کابینت ها در ارتفاعی که دسترسی افراد مؤنث کوتاه قد مورد نظر باشد (پانزو رز لنیک ۱۳۷۷٫: ۱۵۰)

شکل ۷- ابعاد انسانی و فضاهای داخلی

محل یخچال ها- موقعیت معمول یخچال

در دو تصویر این صفحه ابتدا اندازه های معمول برای قرار دادن یخچال مورد بررسی قرار می گیرد. در تصویر ۹ روشی ارایه شده که در آن یخچال بر روی کف زمین یا زیر یک پیشخان قرار گیرد.

در این تصویر که بصورت نمای جانبی است قسمت های سایه دار شامل محدوده ای است که دسترسی به آن راحت می باشد. برای دسترسی به قسمت های پایین یا بالای این محدوده باید به بدن انعطاف بیشتری بدهیم.

مثلا اگر بخواهیم به قسمت پایین دسترسی یابیم باید زانو زده یا خم شویم. با وجود این در هر دو روشی نصب یخچال چه بر روی زمین و چه زیر یک پیشخان اجزایی که در محدوده ی سایه دار واقع می شود تقریبا بدون زحمت بوده وبه راحتی قابل دیوار نصب شده یا روی پیشخان قرار می گیرد که در این صورت بیشتر قسمت های آن در محدوده سایه دار خواهد بود.

برای داشتن دید مناسب به داخلی یخچال ارتفاع پیشنهادی جهت نصب آن از محدوده ی سایه دار نیز فراتر خواهد رفت علی رغم آن که ارتفاع نصب یخچال در این روش بلند تر می شود ولی سطح بالای آن با انواع یخچال های بزرگ موجود در بازار تقریبا برابر خواهد بود.(پانزو رزلنیک ۱۳۷۷٫: ۱۵۳)

۸- ابعاد انسانی و فضاهای داخلی

طراحی آشپزخانه

۹- ابعاد انسانی و فضاهای داخلی

طراحی آشپزخانه

شکل ۱۰ – ابعاد انسانی و فضاهای داخلی

    • پیشخان کار – میز صبحانه – محل مخلوط کردن و تهیه

      تصویر ۱۲ تعدادی از فواصل افقی و عمودی مربوط به میزهای آشپزخانه را نشان می دهد که دارای اهمیت بیشتری می باشد.

      برای راحت نشستن افراد پشت میز لازم است برای هر فرد در حالت نشسته فضایی به اندازه ۷۶/۲ سانتی متر در نظر گرفته شود. شایان توجه است که اگر ارتفاع میز ۹۱/۴ سانتی متر باشد در این صورت چهارپایه ها باید به جای پای محکمی مجهز شود.

      تصویر ۱۲ یکی از انواع پیشخان ها را نشان می دهد. اگرچه ارتفاع پیشخان اکثر میزهای آشپزخانه ۹۱/۴- ۸۸/۹ سانتی متر است ولی برای یک فرد نشسته در حال کار ارتفاع ۸۱/۳ سانتی متر کافی به نظر می رسد

      کما اینکه کارهای آشپزی و آماده کردن غذا در حالت ایستاده با یک پیشخان کوتاه تر بهتر و راحت تر انجام می شود.

      اهمیت کم بودن این ارتفاع در مواردی که فرد به نیروی بازوها و عضلات پشت نیاز دارد (مثلا هنگام آماده کردن خمیر نان) بیشتر به چشم می خورد.

      تصویر ۱۱ محدوده بحرانی پیشخان کار یک کاربر را در حالت ایستاده نشان می دهد.

      اندازه فضای پیرامون به میزان دسترسی افقی نوک انگشت کاربری بستگی دارد که دارای حداقل ابعاد بدن است. اندازه ۴۵/۷ سانتی متر بر اساسی صدک پنجم داده های مربوط به افراد مؤنث محاسبه شده است.

      محدوده بحرانی پیشخان کار در مقابل افراد ۷۶/۲*۴۵/۷ سانتی متر می باشد که دسترسی به این محدوده به راحتی و بدون دراز کردن دست ها از پهلو امکان پذیر است.

      آن قسمت از پیشخان که از این محدوده فراتر باشد با کمی تلاش قابل دسترسی است البته میزان این دسترسی به قابلیت دسترسی بدن افراد و اندازه بدن هر فرد بستگی دارد.(پانزو رزلنیک ۱۳۷۷٫: ۱۵۱)

      شکل ۱۱- ابعاد انسانی و فضاهای داخلی

      شکل ۱۲- ابعاد انسانی و فضاهای داخلی

      شکل ۱۳- ابعاد انسانی و فضاهای داخلی

    •  محل اجاق ها

      تصاویر ۱۴ و۱۵ این صفحه فواصل مربوط به اجاق گاز را نشان می دهد. حداقل فاصله نشان داده شده در تصویر ۱۲۱/۹ سانتی متر است. اصول اندام سنجی مربوط به تعیین این فواصل در تصویر پایین ارایه شده است. فاصله لازم برای محدوده ی کار با اجاق دیواری ۱/۶ ۱۰ سانتی متر است که این اندازه هم برای باز وبسته کردن راحت در اجاق مناسب است.

      و هم با ابعاد بدن آشپز هماهنگی دارد.اندام هایی که به صورت خطوط مقطع نشان داده شده بیان کننده آن است که این فاصله ۴۰ اینچی هنگام استفاده از تجهیزات دو طرف آشپزخانه نمی تواند محدوده حرکت و ارتباطات راحتی فراهم نماید.

      اگر فاصله مربوط به محدوده ی کار با اجاق گاز ۴۰ اینج باشد این اندازه برای باز وبسته کردن در اجاق در حالتی که فرد زانو زده باشد کافی خواهد بود.

      ملاحضه اندام سنجی مهمی که اغلب در طراحی فضای آشپزخانه نادیده گرفته می شود ارتفاع دید فرد است.

      طبق این اصل فاصله قسمت بالای اجاق گاز تا لبه ی پایینی هواکش بالای آن باید این امکان را فراهم کند که شعله های عقبی اجاق گاز برای شخص کاربر قابل دید باشد.(پانزو رزلنیک ۱۵۴:۱۳۷۷٫)

      طراحی آشپزخانه
      طراحی آشپزخانه

       نتیجه گیری

      با توجه به آنچه مطرح شد می توان نتیجه گرفت که آشپزخانه دارای ابعاد گوناگون اقتصادی و فرهنگی و روانی است که نمی توان با دید یک بعدی به آن نگریست.

      بنابراین کمیت و کیفیت آشپزخانه هر دو مهم می باشد و از آنجا که سلامت مصرف کنندگان در نهایت بیشترین اهمیت را دارد آشپزخانه باید متناسب با معیارهای سلامت خستگی ها و اضطراب در امان باشد.

      طبق مطالعات انجام گرفته نقش ارگونومی و رعایت استانداردهای انسانی در این زمینه نقش بسیار مهمی را ایفا می کند. یعنی اگر این استانداردها رعایت شود میزان بهره برداری از این فضا افزایش یافته و خستگی کاربران کاهش می یابد.

      منابع:

      ۱- آمنه هاشمی (۱۳۹۱)”معماری آشپزخانه و سلامت خانواده ی ایرانی “اولین همایش ملی معماری و هویت با محوریت مسکن اسلامی ایرانی

      ۲- پانزو , جولیوس ٫ زلنیک رمارتین (۱۳۷۷) ” ابعاد انسانی و فضاهای داخلی , ترجمه محمد احمدی نژادر انتشارات خاک ٫ اصفهان چاپ چهارم”

      ۳- مهران جوهری و بهروز پندیدن (۱۳۹۳)”تاثیر عناصر معماری در طراحی داخلی آشپزخانه بر میزان خستگی زنان “اولین همایش ملی معماری مسکونی

      ۴- نثار نوبری، نگار (۱۳۸۸)، ” نگاهی به سیر تحول و الگوهای طراحی آشپزخانه ” دومین کنفرانسی طراحی و معماری داخلی

      ۵- نویفرت، ارنست اطلاعات معماری، ترجمه ر. ن. ملامد ، انتشارات اسکار، تهران ، چاپ هفتم.

دیگر مقالات

جستجو


محصولات اشنیز


فرم نظر سنجی


کدام یک از محصولات اشنیز جذابیت بیشتری برای شما داشت؟

View Results

مشترک خبرنامه شوید


ورود کاربران